Jakie są najnowsze regulacje prawne dotyczące separatorów substancji ropopochodnych?

Nowa ustawa "Prawo ochrony środowiska" z dnia 27 kwietnia 2001 roku (Dz.U. nr 62 poz. 627 z dnia 20 czerwca 2002) wprowadza wiele nowych uregulowań prawnych w zakresie ochrony środowiska. Należy pamiętać, że stanowi ona"konstytucję polskiej ekologii" i określa podstawowy zakres obowiązków w zakresie środowiska, które zostały dokładniej sprecyzowane w tzw."ustawach szczegółowych" np. w Ustawie o odpadach z dnia 27 kwietnia 2001 roku.

Z punktu widzenia właściciela separatora szczególną uwagę należy poświęcić problematyce ochrony przed zanieczyszczeniami. Została ona określona w Tytule III ustawy Prawo ochrony środowiska. Ochrona przed zanieczyszczeniami określana jako "prawo emisyjne" i dotyczy wprowadzania gazów lub pyłów do powietrza, wprowadzania ścieków do wód lub do ziemi, wytwarzania odpadów, które traktowane są jako emisje do środowiska.

Ponieważ ochrona przed zanieczyszczeniami jest ściśle związana z emisją do środowiska, konieczne jest określenie jej pojęcia. Zgodnie z art. 3 pkt 4 Prawa ochrony środowiska przez emisję należy rozumieć bezpośrednio lub pośrednio wprowadzane w wyniku działalności człowieka do powietrza, wody, gleby lub ziemi:

• substancje
• energie, takie jak ciepło, hałas, wibracje lub pola elektromagnetyczne

Na tym etapie konieczne staje się wyjaśnienie pojęcia substancji przez którą zgodnie z art. 3 pkt 36 rozumie się pierwiastki chemiczne oraz związki, mieszaniny lub roztwory występujące w środowisku lub powstałe w wyniku działalności człowieka. Tak więc w oparciu o wyżej przytoczoną definicję substancją jest odpad oraz ściek powstający w wyniku funkcjonowania separatora.

Prawo ochrony środowiska określa również źródła powstawania emisji. Są to:

• instalacje i urządzenia
• substancje
• produkty
• drogi, linie kolejowe, linie tramwajowe, lotniska oraz porty

Z punktu widzenia właściciela separatora szczególną uwagę należy poświęcić źródłu emisji jakim jest instalacja.

• stacjonarne urządzenie techniczne
• zespół stacjonarnych urządzeń technicznych powiązanych technologicznie, do których tytułem prawnym dysponuje ten sam podmiot i położonych na terenie jednego zakładu.
• obiekty budowlane nie będące urządzeniami technicznymi ani ich zespołami, których eksploatacja może spowodować emisję.

Separator jest więc instalacją. Wynika to z definicji instalacji jako stacjonarnego urządzenia technicznego oraz z drugiej definicji instalacji, jako zespołu urządzeń powiązanych technologicznie, do których tytułem prawnym dysponuje ten sam podmiot. Z zespołem urządzeń powiązanych technologicznie mamy do czynienia tam, gdzie separator jest połączony (poprzedzony) z osadnikiem. Pozycję zespołu stacjonarnych urządzeń powiązanych technologicznie (separator + osadnik) jako instalacji umacnia fakt, że tytuł prawny (akt własności) do urządzeń tych posiada właściciel obiektu gdzie separator jest zainstalowany a samo urządzenie oczyszczając ścieki procesowe lub ścieki deszczowe pracuje na jego potrzeby.

Należy pamiętać, że aby mówić o separatorze jako instalacji konieczna jest nie tylko klasyfikacja do poszczególnych kategorii (stacjonarne urządzenie techniczne, zespół stacjonarnych urządzeń technicznych, obiekt budowlany) ale niezbędne jest również spełnienie drugiego warunku decydującego o zakwalifikowaniu do instalacji, a więc warunku powodowania emisji. Można to przedstawić w następujący sposób:

instalacja Ű zachodzi możliwość emisji

Z powyższego przedstawienia wynika, że o instalacji możemy mówić wtedy i tylko wtedy gdy zachodzi możliwość emisji w trakcie jej eksploatacji.

Na podstawie przytoczonej wyżej definicji emisji która w przypadku pracy separatora ma postać oczyszczonych wypływających ścieków wprowadzanych do systemów kanalizacyjnych, cieków naturalnych oraz postać odpadów powstałych w samym urządzeniu oraz definicji instalacji można wyprowadzić następujące stwierdzenie: separator to instalacja co skutkuje obowiązkami skierowanymi w stronę prowadzącego instalacje.

Obowiązek ten wynika z art. 141 i art. 144 Prawa ochrony środowiska stanowiących że"eksploatacja instalacji nie powinna powodować przekroczenia standardów jakości środowiska"

Artykuł ten wprowadza wymóg niedopuszczenia do sytuacji, w której emisja z instalacji-separatora stanie się też zanieczyszczeniem, czyli zostaną naruszone standardy emisyjne lub też oddziaływanie (eksploatacja) instalacji spowoduje pogorszenie stanu środowiska lub zagrożenia dla zdrowia. Nakłada więc obowiązek dbałości o stan techniczny urządzenia.

Przez standardy emisyjne należy rozumieć wielkość emisji substancji lub energii wprowadzanych do środowiska w wyniku pracy separatora. Standardy te mogą mieć dwoisty charakter:

• indywidualny
• ogólny

Właściciel instalacji jest zobowiązany spełnić przede wszystkim standardy indywidualne określone dla każdej stacji w decyzjach administracyjnych. Decyzje te noszą potocznie nazwę pozwoleń: między innymi pozwolenie wodno-prawne dla obiektu (np. stacji paliw, salonu samochodowego, marketu) określające warunki zrzutu ścieków lub pozwolenie na wytwarzanie odpadów.

Należy więc podkreślić, że wszystkie działania prowadzone w celu prawidłowego utrzymania instalacji separatorów nie mogą powodować powstania zanieczyszczeń (przekroczenia standardów emisji) ani ryzyka powstania zanieczyszczeń.

Prowadzący instalację-separatory na mocy art. 146 został zobowiązani do zapewnienia jej prawidłowej eksploatacji polegającej na:

1. stosowaniu paliw, surowców i materiałów eksploatacyjnych zapewniających ograniczenie ich negatywnego oddziaływania na środowisko.
2. podejmowaniu odpowiednich działań w przypadku powstania zakłóceń w procesach technologicznych i operacjach technicznych w celu ograniczenia skutków dla środowiska.

Wymieniony powyżej punkt 2 art.146 potwierdza a zarazem zobowiązuje właściciela separatorów do wykonywania prac serwisowych (czyszczenia separatorów) tak, aby nie były one źródłem powstania zanieczyszczenia lub ryzyka jego powstania.

W celu spełnienie wymagań formalnych konieczne jest podkreślenie, że z mocy art.180 Prawa ochrony środowiska każdy właściciel instalacji-separatorów jest zobowiązany do uzyskania pozwolenia na jej eksploatację jeżeli jej działalność powoduje miedzy innymi:

• wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi
• wytwarzanie odpadów

Pozwoleniami tymi będzie wspomniane wyżej pozwolenie wodno-prawne oraz pozwolenie na wytwarzanie odpadów.

Nie wywiązanie się przez właściciela instalacji separatorów z obowiązku utrzymania standardów emisyjnych i spowodowanie powstania zanieczyszczenia środowiska w wyniku nieprawidłowo podejmowanych działań eksploatacyjnych (prac serwisowych separatorów) skutkuje na mocy art. 194 prawa ochrony środowiska cofnięciem wymienionych wyżej pozwoleń. Dlatego też skuteczność separatorów, sposób i jakość wykonywania prac serwisowych powinna gwarantować takie przygotowanie instalacji separatorów aby jej praca pozwalała na spełnienie standardów emisyjnych.

Praca separatorów jako instalacji jest ściśle związana z powstawaniem w nich odpadów. Powstawanie odpadów w separatorach-osadnikach potwierdza Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 27 września 2001 roku w sprawie katalogi odpadów (Dz. U nr 112 poz.126). Rozporządzenie to wyraźnie określa grupę odpadów powstających w separatorach o klasyfikuje ją do grupy 13 05.. jako odpadów niebezpiecznych.